Şizofreni ciddi bir mental rahatsızlıktır. Beyinde bazı kimyasalların yetersiz salgılanması sonucu normal beyin fonksiyonlarının işleyiş sisteminin bozulmasından kaynaklanır. Şizofreni tedavi edilebilen, fakat ömür boyu tedaviye devam edilmesi gereken bir hastalıktır.

Şizofreni belirtilerinin bilinmesi ve erken dönemde teşhis edilmesi, hastalığın hastanın hayatını tehdit eder boyuta gelmeden kontrol altında tutulabilmesini sağlar. Erken teşhis ve düzenli tedavi uzun vadede ciddi iyileşme belirtilerine yol açar.

Şizofreni Belirtileri

Şizofreni belirtileri hastadan hastaya değişiklik gösterse de, şizofreninin genel olarak hastanın düşünme duygu ve davranışlarının değişmesine yol açabilen bir hastalıktır.  Kişisel belirtiler farklı olsa bile genel olarak hastalarda rastlanan başlıca şizofreni belirtileri şunlardır:

• Yanlış İnanışlar

Herhangi bir mantıksal dayanağı olmayan bazı düşünceler geliştirmek. Söz gelimi hasta zarar gördüğünü, tacize uğradığını ya da kendisinin olağanüstü bir insan olduğunu, yaklaşmakta olan bir felaketi gördüğünü iddia edebilir. Bütün bunlar gerçekle örtüşmese de, hasta bunların gerçek olduğu konusunda ısrarcı olabilir.

• Halüsinasyonlar

Şizofreni hastaları gerçekte var olmayan sesler duyup, görüntüler görebilirler. Gerçekte var olmamasına karşılık şizofreni hastaları görüntüleri gerçekten varmış gibi görebilir, sesleri gerçekten konuşuyormuş gibi duyabilir. Ses sanrılarına rastlanma ihtimali, görüntü sanrılarına rastlanmasından daha yüksektir. Yani ses sanrıları, görüntü sanrıları ile karşılaştırıldığında daha yaygın olarak görünen belirtilerdir.

• Dezorganize Konuşmalar

Dezorganize konuşmalar bir başka deyişle dağınık konuşmalardır. Hastalarda dağınık düşüncelerin yol açtığı dağınık konuşmalar, sorulan sorulara alınan ilgisiz cevaplar görülebilir. Konuşmalar birbiri arkasına gelen anlamsız sözler olabilir. Bu konuşma şekline ‘’laf salatası’’ adı verilmektedir.

• Ekstrem Bir Şekilde Motor Koordinasyon Bozukluğu

Bu davranış bozukluğu her hastada farklı olabilir. Bunlar arasında genelde rastlanan davranışlar şunlardır:

• Talimatlara uyum sağlamamak,
• Vücut postürünün garip şekilde durması,
• Sorulan sorular ile anlamsız cevaplar/ davranışlar,
• Hiçbir hedefi olmayan aşırı hareketlilik,
• Davranışlardaki tutarsızlık nedeni ile odaklanamama ve yapılması gereken görevleri yerine getirememedir.

• Negatif Belirtiler

Şizofrenide negatif belirtiler aslında olması gereken, fakat kişi hasta olduğu için olamayan davranışlardır.  Bu davranışlar arasında en çok rastlananlar şunlardır:7

• Kişisel hijyeni ihmal etmek,
• Normal çalışma düzeyinde yetersiz hale gelmek,
• Duygu küntleşmesi ( eksikliği ) yaşanması
• Göz teması kurulamaması,
• Yüz ifadelerini değiştirememek,
• Hep aynı ses tonu ile konuşmak,
• Günlük yaşam faaliyetlerine ilgi duymamak,
• Sosyal anlamda geri çekilme, içe kapanma,
• Zevk alamama halidir.

Bütün bu sayılan belirtiler zaman içinde artabilir. Bazı belirtiler zaman zaman ortaya çıkabilir. Bazı belirtiler süreklilik gösterebilir. Bu durum hastadan hastaya değişiklik gösterir.

Şizofreni Başlangıç Yaşı

Şizofreninin ilk kez ortaya çıktığı yaş, kadınlarda ve erkeklerde değişiklik gösteriyor. Erkeklerde şizofreni başlangıcı 15 yaş ve sonrası olarak kaydedilirken, kadınlarda bu yaş 24-25 yaş ve sonrası olarak kayda geçmektedir.

15 Yaş altı çocuklarda ve 45 yaş üzeri yetişkinlerde ilk kez şizofreni tanısı koyulma ihtimali çok düşük olmakla birlikte, yine de mümkündür.

Ergenlik Dönemimde Şizofreni Belirtileri

Ergenlik dönemi şizofrenisinde bazı belirtiler büyümenin etkisi olarak değerlendirilmekte ve bu nedenle hastalık belirtileri ihmal edilebilmektedir. Ergenlik dönemi şizofreni belirtileri şunlardır:

• Sosyal izolasyon,
• Derslerde başarısızlık,
• Uyku/ Uykusuzluk problemi,
• Ruh halinin normalden fazla sinirli olması ya da depresif bir ruh haline sahip olmak,
• Motivasyon yetersizliği,

Bütün bunların yanı sıra bazı uyuşturucu bileşenlerin kullanılması da bu tip benzer semptomlar ortaya çıkmasına sebep olabilir.

Yetişkinler ve gençler arasında görülen şizofreni belirtileri karşılaştırıldığında, gençlerde sanrı tipi yanlış inanışlar daha az görülürken, görsel halüsinasyonlar daha fazla olabilir.

Doktora Gidilmesi Gereken Zaman

Şizofreni hastaları durumlarının ciddiyetini ve doktora gitmeleri gerektiğini fark edemezler. Bu nedenle ailenin uyanık olması ve hastayı doktora gitmeye ikna etmesi gereklidir.

Şizofreni ilaç tedavisi alınması gereken bir rahatsızlıktır. Bazı durumlarda vakit geçirmeden hastane tedavisi de önerilebilir. Şizofreni hastalarının ilaçlarını düzenli kullanmaları ve aileleri tarafından desteklenmeleri hastalığın kötüye gidişini önleyebilir.

Risk Faktörleri

Şizofreni sebebi tam olarak çözülmemiş bir hastalıktır. Bugüne kadar yapılan bilimsel çalışmalarda risk altında bulanan insan grupları şunlardır:

• Ailede şizofreni tanısı almış birey ya da bireyler olması,
• Kötü beslenme,
• Beyin gelişimini olumsuz etkileyecek zehirli kimyasallara maruz kalınması,
• Hamilelik sırasında annenin bazı virüsler nedeni ile hastalık geçirmesi,
• Yaşamının çeşitli dönemlerinde psikoaktif ve/veya psikotropik ilaçlar kullanılmış olunması sayılabilir.

Yanlış Bilinen Doğrular

Yine yanlış inanışlar nedeni ile kötü anne baba olmak ile şizofreni hastalığı arasında hiçbir bilimsel bağlantı bulunamamıştır. İnsanlar bu tip yanlış inanışlar nedeni ile çocuklarını toplumdan saklamakta ve tedavi ettirmemektedirler. Bu tip suçlayıcı, yargılayıcı davranışlar toplumsal yaşama zarar vermektedir. Bilinçlenelim ve bilinçlendirelim…

Şizofrenler hakkında yanlış bilinen doğrular şunlardır:

• Şizofreni hastaları saldırgan değildir.
• Şizofreni hastaları kötü ebeveynler nedeni ile hasta olmazlar.
• Şizofreni ruhsal değil biyolojik bir hastalıktır.
• Şizofreni ilaç tedavisi olmadan, sadece hastaya iyi davranılarak iyileşmez.
• Şizofreni gerekli ilaçlar alınmadan, hastanın kendi kendine yenebileceği bir hastalık değildir.

Yukarıda anlatılanlar arasında en önemli konu şizofreni hastalarının saldırgan olduğu yönündeki yanlış inanıştır. Şizofreni hastaları ile yapılan çalışmalarda % 90 oranında hiçbir saldırgan davranışta bulunmadıkları saptanmıştır. Şizofreni hastalarının cinayet işleyebilecekleri vs. türü yanlış bilgiler  filmlerde çok işlenen konular olmasına karşılık, hiçbir bilimsel değeri olmayan hurafelerdir. Bu tip yanlış algılamalar konusunda toplumun bilinçlendirilmesi ve engelli kişilerin dışlanarak toplumdan izole edilmesinin de önüne geçilmelidir. Günümüzde uygulanan tedaviler ile şizofreni hastaları da toplumda işlevsel olabilmektedirler.

Yine yanlış inanışlar nedeni ile kötü anne baba olmak ile şizofreni hastalığı arasında hiçbir bilimsel bağlantı bulunamamıştır. İnsanlar bu tip yanlış inanışlar nedeni ile çocuklarını toplumdan saklamakta ve tedavi ettirmemektedirler. Bu tip suçlayıcı, yargılayıcı davranışlar toplumsal yaşama zarar vermektedir. Bilinçlenelim ve bilinçlendirelim… Yazımızı beğendiyseniz Kırmızı Göz Hastalığı Tedavisi için linke tıklayarak keyifle okuyabilirsiniz.